Среда, Ноябрь 20Вместе создадим светлое будущее!


Забони модариям – ифтихорам

Забони модарӣ лафзи бузург, ширину мукаддасест, ки барои хар як инсони комил баробари паӣдо шудани чон дар бадан паӣдо мешавад. Хануз тифле, ки нав ба олами хастӣ чашм боз камудааст, ба аллаи модар, ки бо забони модарӣ сурат мегирад, ниёз дорад ва тахти навои форами он худро озоду бофарогат хис мекунад, унс мегирад, интизорӣ мекашад, то ба ин лафзи поку мукаддас харфе бишнавадЗАБОНИ МОДАРИЯМ – ИФТИХОРАМ

Забон ояд ба кас чун шири модар,
Аз ин ру асли чон аст асли чон аст.

Забони модарӣ лафзи бузург, ширину мукаддасест, ки барои хар як инсони комил баробари паӣдо шудани чон дар бадан паӣдо мешавад. Хануз тифле, ки нав ба олами хастӣ чашм боз камудааст, ба аллаи модар, ки бо забони модарӣ сурат мегирад, ниёз дорад ва тахти навои форами он худро озоду бофарогат хис мекунад, унс мегирад, интизорӣ мекашад, то ба ин лафзи поку мукаддас харфе бишнавад. Сазовори навои баландмазмуни модарӣ азиз гардад. Зеро он азиз аст, шево садо медихад ва аз лахни форамаш дилу дида. чону дил ором мегирад, зеро он лафзи модарист.
Он дилчаспу гуворост, он махбубу карин ва мехрафзост. Ачаб гуворост лафзи модар. Ачаб ширину беолоиш ва карини дилхост. Ачаб хаётбахш, суфтаю ба лил карин аст забони модарӣ бузург.
Забони баландхиммате, ки Саъдию Хофизи бузург, Синою Хаӣём, Бедилу Низомии зинатофарини хаёт, бо он харф мегуфтанд. Забоне, ки Аӣниву Лохути, Мирсаиду Турсунзода, Бозору Лоик номдораш гардонидаанд, ки имруз аз хастии бузургаш меболем.
Забони точикӣ яке аз забонхои кадимаи дунё ба хисоб рафта, таърихи бузург дорад. Имруз ин забони муӣаддасро чун забони бузурги тамаддуни башарӣ хамагон мешиносанд ва мехоханд онро биомузанд. Инро дидаву шунида. мо сохибзабонон низ вазифадорем, ки забони бузурги модарамонро поку беолоиш нигох дошта, дар тозагиву равонии он хамаруза сахмгузор бошем: Зеро фармудаанд:

Забони модарӣ фархунда доред,
Шумо, ки ворисони рузгоред.
Барои хар каломи поки модар,
Даруни синахо хаӣкал гузоред.

Вазифаи хар як точикзабон пеш аз хама аз он иборат аст, ки барои поку беолоиш ва орӣ аз камбудиву нуксонхои гаӣр ё забони бегона сухан гуфтан алфози модарӣ хеш сахмгузор бошем. Хар як инсон пеш аз оне, ки бо забони дигар сухан ронад, пеш аз хама бояд донандаи забони модарии хеш бошад. Вокеан, агар кас забони худро донад, омухтани дигар забонхо барояш осон мегардад:

Хар кас ба забони худ сухандон гардад,
Дониспгани сад забон осон гардад.

Ба ифодаи Турсунзодаи бузург: «Забони мо хеле устувор аст, мо имруз хам ашъори Рудакиро аз нусхаи аслаш мутолиа мекунем».

Пас, бе мулохиза метавон гуфт, ки забони точикӣ чун лафзи фасеху равон, содаву фахмо, хануз дар замонхои зиндагии Рудакии бузург бо сухани бузург вучуд доштааст ва дар ташаккули забони порсии дарии точикӣ у сахми босазое гузоштааст. У эътикоди хамасрони худро нисбат ба анъанаи забони арабӣ тагӣир дод ва назари илму адаби замонашро ба суӣ забони модарӣ нигаронд. Намунаи содагии забони шеъри Рудакӣ нишон медихад, ки у дар таърихи забону адабиёти мо хакикатан хам накши босазо гузоштааст. Дар катори у садхо бузургони хирад дар баркарор гардидани забони точикӣ хидмати босазое намудаанд. Забони точикӣ аз давраи ташаккули худ то ,ба имруз аз чихати лугат ва сохтори нахвию услубӣ кам ба дигаргуни дучор шудааст ва аз хамин лихоз, дар баӣни дигар забонхо ягона забонест, ки такрибан вазъи беш аз хазорсолаи хешро нигох доштааст.
Мо насли имруз хушбахт аз онем, ки забони мо дорои таърихи кухан ва ганчинаи бебахост. Бо карори Созмони Миллали Муттахид 21 феврали соли 2002 рузи баӣналмиллалии забони модарӣ эълон гардндааст. Аз соли 1989 22-июл бо карори Шуроӣ Олии Чумхурии Точикистон забони давлатӣ – забони точикӣ -эълон гардид. 5 октябри соли 2009 тахти №553 Конун дар бораи забон бори дигар кабул гардид, ки ватъи хуӣуӣии забонро муаӣян мекуиад. Мувофики ин карор коргузории тамоми корхонаву муассисахо ва мактаб ва тамоми сохахо бо забони давлатӣ сурат мегиранд.
Ба гуфтаи Сарвари давлатамон мухтарам Э.Рахмон: «Забони точикӣ поянда аст, то даме, ки миллати точик хаст, забони у низ поӣдор хохад буд».
Мо, точикзодагони асил хамеша паӣи он мекушем, ки забони миллати хешро пок, беолоиш ва поӣдор нигох дорем. Намегузорем, ки эхтироми ин забони бузург. лафзи поки модар коста бигардад. Пояндагии забони модарӣ ба мо забондорон вобастагӣ дорад.
Дар хаду сархадшиносии чахон,
Сархади точик забони точик аст.
То забон дорад, ватандор аст у,
То забондор аст, бисер аст у.
– гуфтаи Бозор Собирро бо ифтихори миллӣ шиори бузурги забондустон медонем.
Хулоса, забони модарӣ, шахди хает аст, ки мо точиконро бо шири модар бурун омада ва баробари ошомидани шири сафеду лазизи модар дар дилу дида ва магзи устухону чон самар дода. Он муӣаддасу гуворо ва азизу муътабар буда, точиконро болу пар бахшидааст.
Имруз фарди точик бо ин болу пари бузурги хеш дар парвозхои баланд аст, зеро ин забонро чахониён эътироф мекунанд:
Забони модариам ифтихорам.
Саодатбахши халӣи номдорам.
Дар олам аз хама ширинтарӣ ту,
Ба Синову Хаӣёмат сачда орам
Забонитоҷикӣ ки дар Эрон Форсӣ, ва дар Афғонистон Дарӣ номида мешавад забони давлатии кишварҳои Тоҷикистон, Эрон ва Афғонистон аст ва дар Ӯзбекистон забониаӣалияти Тоҷик мебошад.
Ин забон аз хонаводаи забонҳои ҳинду-аврупоӣ дохил мешавад. Ба забони тоҷикӣ 44 миллион нафар гап мезанад. Забони точикӣ яке аз забонҳои бостонтарини ҷаҳон ба шумор меравад. Давраи нави инкишофи он дар асрҳои 7-8 саршудааст. Бо ин забон шоирону нависандагони бузург Рӯдакӣ, Фирдавcӣ, Хаӣём, Сино, Ҷомӣ, Мавлоно, Ҳофиз, Дониш, Аӣнӣ, Лоҳутӣ, Турсунзода ва дигарон асарҳо эҷод кардаанд.
Забони точикӣдиӣӣати олимон ва нависандагони оламро ба худ ҷалб кардааст. Ба омӯзиши забони порсӣ-точикӣ яке аз асосгузорони коммунизми илмӣ Фридрих Энгелс мароӣ зоҳир карда буд. Забони тоҷикӣ рӯз то рӯз рушд мекунад ва Садҳо вожаҳоинав ба таркиби луғавии забони тоҷикӣ ворид мешаванд.
Забони тоҷикӣ забони модар мардуми тоҷик, ки аҳолии aсосии Ҷумҳурии Tоҷикистонро ташкил медиҳад, баҳисоб меравад. Берун аз марзи ин давлат забони тоҷикиро тоҷикони маҳалли дар бархе аз ноҳияҳои кишвари Узбекистон ба ҳаӣси забони модарxеш мешиносанд ва ҳамчун воситаӣи гуфтугузори ҳарруза истифода мебаранд. Бо забони тоҷики инчунин намояндагони миллатҳои дигар, ки маскуни Тоҷикистон ҳастанд, ҳангоми муомила бо тоҷикзабонон ҳарф мезананд. 27 дарсади аҳол Aфгонистон, ки аз лиҳози етнологи тоҷик ҳисоб мешаванд ва худро тоҷик меноманд, ҳарчанд бозабони аз тоҷик Oсиёӣи Миёна фарӣи бузург надошта гуфтугу мекунанд, ва лекин забони хешро расман форсдари ваё кобули ном мебаранд, на тоҷики. Таӣи солҳоӣ иохир забони тоҷикиро аз муҳочирони миллаташон тоҷик дар гусаҳоӣи гуногуни собиӣ Иттиҳоди Шӯравӣ, махсусан Русия, дар шаҳрҳоӣи Эрон, Туркия, мамолики Иттиҳоди Аврупо вадар Иёлоти Муттаҳидаи Амрикову Канада шунидан мумкин аст. Азчиҳати забоншиноси забони тоҷики ба гуруҳи гарбзабонҳоӣи еронoи лаикалони ҳиндуаврупои дохил карда мешавад.


Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *


Уважаемые читатели! Просим вас, оставляя комментарии, уважать друг друга и не злоупотреблять свободой слова.
Администрация сайта будет удалять:
1. Комментарии с грубой и ненормативной лексикой.
2. Оскорбления, угрозы и непристойные высказывания.
3. Высказывания, разжигающие национальную, религиозную и прочую рознь и вражду.
4. Комментарии, содержащие другие нарушения законодательства и прав граждан.
5. Комментарии, рекламирующие и продвигающие другие веб-ресурсы, товары и услуги, а также комментарии, не имеющие отношения к дискуссии.

Пользователи, которые нарушают эти правила грубо или систематически, будут заблокированы.