Воскресенье, Ноябрь 17Вместе создадим светлое будущее!


Интернет таърих ва пайдоиши он

Њанўз 20 сол ќабл Вазорати мудофиаи ИМА шабакаеро сохт, ки ба Интернет асос гузошт ва он ARPAnet ном дошта, бо маќсади дастгирии тадќиќотњои илмии соњањои саноати њарбї, аз љумла тадќиќи усулњои сохтани шабакањои ќисман осебдида тобовар ва дар шароити њассос ба таври мураттаб фаъолияткунанда сохта шуда буд. Принсипи асосї аз он иборат буд, ки њар гуна компютер метавонист бо компютери дигар пайваст шавад.Таърихи пайдоиши Интернет

Њанўз 20 сол ќабл Вазорати мудофиаи ИМА шабакаеро сохт, ки ба Интернет асос гузошт ва он ARPAnet ном дошта, бо маќсади дастгирии тадќиќотњои илмии соњањои саноати њарбї, аз љумла тадќиќи усулњои сохтани шабакањои ќисман осебдида тобовар ва дар шароити њассос ба таври мураттаб фаъолияткунанда сохта шуда буд. Принсипи асосї аз он иборат буд, ки њар гуна компютер метавонист бо компютери дигар пайваст шавад.
Интиќол додани маълумот ба воситаи шабака дар асоси протоколи Интернет (IP) созмон дода мешуд. Протоколи IP маљмўъи ќоидањо оид ба кор бош абака мебошад. Шабака тавре ба наќша гирифта ва сохта мешуд, ки аз истифодабарандагон ягон ахбор дар бораи сохтори мушаххаси шабака талаб карда намешуд.
Тахминан 10 сол баъди ба вуљуд омадани ARPAnet Шабакањои Мухтори Њисоббарорї, ба монанди Ethernet ва ѓайрањоба амал омад. Дар аксари стансияњои ШЛЊ, Системаи оператсионии UNIX гузошта шуда буд, ки имконияти бо протоколи Интернет (IP) фаъолият кардан дошт.
Ташкилотњое пайдо шуданд, ки бо истифода аз протоколи IP шабакаи мустаќили худашонро месохтанд. Акнун зарурати пайваст кардани ШЛЊ бо ARPAnetба миён омад.
Яке аз чунин шабакањои мустаќил шабакаи NSFNET буд. Онро Бунёди Милии Илмии ИМА (NSF) сохта буд.
Дар охири солњои 80 NSF панљ маркази азимтарини компютериро созмон дода, онњоро барои истифодабарї дар муассисањои илмї дастрас гардонд. Аммо кўшиши барои ташкили алоќа истифода бурданиARPAnet ба девори бюрократии соњаи низомї рў ба рў шуда ба нокомї дучор гашт. Дар натиља NSF дар заминаи IP технологияњо шабакаи худашро бунёд кард. Марказњо бо хати махсуси телефонї ба њам пайваст буданд, ки имконияти гузарондани 56 Kbps доштанд.
Якљоя истифодабарии компютерњо истифодабарии бисёр чизњои дигарро, ки ба компютери азамат дахл надоштанд, имконият медод. Гурухи ахбор дар шабака зиёд мешу два дар нињояти кор шабака ва хатњои телефонии пайвасткунандаро пур кард.
Соли 1987 ќарордод дар бораи истифодабарї ва рушди шабака ба ширкати Merit\’NetworkInc дода шуд. Ширкати мазкур якљоя бо ширкатњои IBM ва MCI бо шабакаи таълимии Мичиган машѓул буд. Шабакаи љисман кўњнашуда бо хатњои телефонии нисбатан наву зудфаъолият (тахминан 20 маротиба пурќувват) иваз карда шуд. Компютерњои идоракунанда њам нав карда шуд.
Талаботи истифодабарандагони Интернет рўз ба рўз зиёд шудан мегирифт. Аксари мактабњои олии ИМА, Аврупои Ѓарбї аллакай бо Интернет пайваст буданд ва кўшиш мекарданд, ки мактабњои миёнаро њам ба ин шабака пайванданд. Истифодабарандагони шабакаи Интернет бартарињои онро ба хубї дарк карда буданд. Њамаи њамин чизњо ба бебозгашт Рушд кардани шабака ва рушди технологияњо ва системањо оварда расонд.

Мафњумњои асоси оиди шабакаи глобалї (Интернет).

Протоколи Интернет (IP)
Интернет маълумотро пурра ба нуќтањои гуногуни олам мерасонад. Ин корро ровени шабакавии модели ISOOSI анљом медињад.
Ќисмњои гуногуни Интернет байни њамдигар ба воситаи компютерњо пайваст мешаванд. ки онро узел меноманд. Узелњо намунаи шўъбањои почтањо мебошанд, ки дар он љо дар бораи усули интиќоли пакет дар шабака, роњи минбаъдаи пакети почта муайян карда мешавад. Байни узелњо алоќаи бевосита мављуд нест.
Барои кор дар чунин ситема талаб карда мешавад, ки њар як узел дар бораи алоќањои мављуда, ба кадом узелњои наздиктарин додани пакети ахбор маълумот дошта бошад, Дар Интернет узелњо муайян мекунанд, ки пакети маълумотро ба куљо фиристанд, онро ба куљо фиристанд ва мефиристанд. Чунин протсесс хати сайр номида мешавад.
Узелњое, ки ба хатисайрсозї машѓуланд узели хатисайрсоз номида мешавад. Дар Интернет номгўи ќоидањо оид ба кор бо пакетњо мављуд аст. Протоколи Интернет (IP) ба масъалаи адресатњо ва чї кор кардан бо пакетњо дар тўли сафарашон сару кор дорад. Моњияти кори протоколи IP ба ќоидањои пакети почта монанд аст. Њар як пакет дорои сарлавња мебошад, ки дар он маълумот дар бораи адресати пакет љойгир карда шудааст. Ин маълумот барои ба куљо расондани пакет басанда аст.
Адрес дар Интернет аз 4 байт иборат мебошад. Њангоми навиштан байтњо аз якдигар бо нуќтањои зерин људо мешаванд: 111.22.345.99 ё 3.33.33.3.
Адрес аз рўи моњият аз якчанд ќисм иборат аст. Аввали адрес дар бораи ќисме наќл мекунад, ки фиристанда мебошад. Ќисми охири рости адрес дар бораи компютер ё хости ќабулкунандае наќл мекунад, ки пакет ба он равона мегардад.
Њар як компютер дар Интернет мутобиќи њамин наќша адреси махсус дорад, ки ба индекси муќаррарии почта монанд аст.
Ахборе, ки ба воситаи шабакањои IP фиристода мешавад, ба ќисмњое људо мешавад, ки ба пакетњои алоњида гузошта мешаванд. Дарозии ахбор дар дохили як пакет одатан ба 1 то 1500 байт баробар аст. Њангоми чунин кор бо њамаи истифодабарандагон њуќуќњои баробар дода мешавад. Аз ин рў њар ќадаре ки аз шабака бештар истифода баранд, он барои истифодабарандагони минбаъда њамон ќадар сусттар кор мекунад.

Соли 1982 карордоди назорати интикол/карордоди интернет TCP/IP (Transmission Control Protocol)/( Интернет Protocol) ихтироъ карда шуд, ки он огози тантанаи Интернет ба хисоб меравад. Ба воситаи ин карордод ба хамдигар пайваст шудаанд. То 1 уми январи соли 2000 Интернет 70 –миллион компютерро ба хамдигар пайваст намудааст.
Дили шабакаи Интернетро якчанд компютерхои пуриктидор ташкил менамоянд, ки онхо ба воситаи хати алока информатсия дар ин компютерхо ба 200 млн. бит дар як сония хатхои алокаи сураъти мубодилаашон сусттар хазорхо компютерхои дигар пайваст мешаванд. Бо компютерхои навбати ба воситаи каналхои махсус ва хатхои мукаррарии телефони боз садхо хазор компютерхои дигар пайваст шуда, дар натича алокаи миллионхо компютерхоро ба воситаи шабакаи Интернет бо хамдигар баркарор менамоянд.
Тавре, ки кайд карда шуд, шабакахои локали як микдор компютерхои ягон ташкилотро бо хам пайваст кунанд хам, вале огхо дастрас намудани информатсияи дар компютерхои ба ин шабака пайваст набударо таъмин карда наметавонанд. Дар чунин мавридхо истсфодабарандагон метавонандаз шабакахои регионали истифода баран, ки онхо хамаи шабакахои локалии як регионро (ташкилотхо, нохияхо, шахрхо ва гайра) дар худ муттахид месозанд. Бисер муассисаву ташкилотхо ба мисли ташкилотхои харби, бонки ва гайра, барои хифзи информатсия дар байни худ шабакахои ташкил менамоянд. Шабакаи глобалии компютерии Интернет бошад, дар худ шабакахои зиеди локали, регионал ива корпоративиро муттахид намуда, фазои информатсионии ягонаи чахониро ба вучуд овардаас, ки аз хизмати он миллионхо одамон хар руз бархурдоранд.

Сохтори шабакавии глобалии Интернет. Ба воситаиИнтернет сели информатсия ба дастахо (пакетхо) чудо шуда, баъд ба муштариен равон карда мешавад. Се намуди асосии хизматрасонии Интернет (протокол, яъне карордод) вучуд дорад.
• Мубодилаи файли (FTR –карордоди интколи файл)
• Почтаи электрони (SMTR –карордод)
• Мубодилаи гиперматни (HTTP-карордод)

IP-адреc.
Барои дар Интернет хамдигаро бехато ефта тавонистани компютерхо, системаи ягонаи муайянкунии сурогахо (адресхо) кор карда баромада шудааст, ки асоси онро IP-адрес ташкил медихад. Мувофики он, хар як компютери бо Интернет пайвастшуда сурогаи такрорнашавандаи худашро дорад, ки вай аз 32 бит иборат аст. IP-адрес сурога аз ду кисм иборат буда, якеаш сурогаи шабака ва дигараш сурогаи компютери шабакаро ифода менамояд.
Барои истифодабарандагони Интернет дар хотир нигох доштани сурогаи ададии (IP-адрес) компютерхо кор карда баромада шудааст, ки барои ба хотир гирифтан бисер кулай аст. Ин система ба хар як IP-адреси ададии компютер номи мувофики хавзавии (рамзи) такрорнашавандаро мегузорад. Таксимкунии сурогахоро дар байни истифодабарандагон ассотсиатсияи амрикоии IntuqNicба ухда дорад. Ин ташкилот кисми ягонаи Интернет буда, ба таври марказонидашуда идора карда мешавад. Хар гуна дастаи информатсияи ба воситаи Интернет кабул е фиристондашаванда тахти рохбаладии барномаи махсуси хидмати накл карда мешавад, ки дар он
• IP-адреси компютери равонкунанда ,
• IP-адреси компютери кабулкунанда,
• Огози вакти кабул е равон кардани информатсия,
• Анчоми вакти кабул е равон кардани информатсия нишон дода мешавад.

Домены. ({авзахо).
{ар як компютери марказb истифодакунандаи Интернет суроuаи худ мебошад.
Компютер[о суроuаи раrамиро низ доранд: ки чунни навишта мешавад% 114.203.15.16. ь ин ки инхел нависондан [ам мумкин аст. ping 192.168.123.100-tва бо дигар усул[оям чунин кор[оро иљро кардан мумкин аст.
Чунин навишт мураккаб аст ва истифодакунанда кам дар ёд мегирад. Аз ин рe системае бунёд шуд: ки ба компютер[о суроuаи фардb ва суроuаи рацами садb бо ном меди[ад.
Ин системаро DNS (DowainNameService – системаи номёои мавrеb): ки барои па[ни маълумот[ои матнb истифода мешавад.
Суроuаи фардb чунин аст:
Истифодабаранда@ зердомен. домен
Истифодакунанда (пользователь) – ин номи шахсе: ки ин суроuаро истифода мекунад (масалан: Юсупов А[ад)
Рамзи @ номи истифодакунандаро аз сурощаи компютери шабакавы људо месозад?
Масалан: сурощаи электронии Юсупов Ањад чунин аст:
ahad84.84@mail.ru
Дар rисми дуюми суроѓа номи компютери Юсупов Ањад.нишон дода шудааст: ки ба Интернет пайваст аст. Ин ном аз ду цисм иборат аст: ки аз якдигар бо нуrта људо карда шудаанд. Ва як чизи дигаро цайд кардан лозим аст: ки дар вацти номи почта гузоштан фаrат бо [арф[ои лотини (English) нависондан лозим аст.
Ќисмњо номи доменњо (domains)-ро доранд. Калимаи «домен»-ро њамчун территория, мавњеъ (область) фањмидан мумкин аст. Доменњо мавќеи љойгиршавии истифодакунандагонро нишон медињанд.
Масалан: ИМА дар ибтидо аз 6 доменёо истифода мебурд:
edu- муассисањои таълимї
mil – муассисањои ёарбы
gov – муассисањои њукуматї
net– шабака
com – муассисањои тиљоратї
org – муассисањо
Доменњои mil ва gov фаќат ба муассисањои ИМА тааллуќ доранд, доменњои боќимонда дар тамоми љањон пањншудаанд.
Барои мамлакатњои дигар ба сифати домени сатњи муќаррарї коди дуњарфа истифода мешавад:
ru – Россия:
fr – Франсия:
au – Австралия:
tj – Тољикистон ва ѓайрањо.
Њар як мамлакат кўшиш мекунад, ки доменњои худро дошта бошад.
Шабакаи љањонии World Wide Web (WWW) ва дигар хизматрасонии Шабака.
Гипертекст як навъ разметкањои ба он гузошташудае мебошад, ки ягон љойи матни мазкур ба њуљљатњои дигар, расмњо, файлњо алоќаманд мебошад Њангоми аз назар гузарондани гипертекст бар барномаи броузер, ки матнњои повараќро коркард менамояд ва амалњои мутобиќ анљом медињад, дар матн калимањои бо ягон ранг ишорашударо људо менамояд.
Агар ба болои он курсорро гузоред ва ба тугмаи њуљљати дигар пахш кунед матни дохили повараќ равшан мешавад.
Ба воситаи WWW оид ба повараќњо ба матни њуљљати дигар ворид шудан мумкин аст. Шумо ба воситаи ин барнома њатто метавонед ба матни дар компютери дигар мављудбуда ишора намоед. Ваќте шумо њамон ишораатонро пахш кардед матни бароятон зарури компютери бегонаро дар компютери худ мебинед, агар барномаи мултимедиа дошта бошед, пас садоњо, мусиќї, суханрониро њам мешунавед.
Аз рўи имкониятњояш WWW ба Gopher монанд аст, аммо ин барномаи комилан дигар аст. Gopher дорои сохтори махсус мебошад. Њангоми WWW њуљљат метавонад дорои гиперматни дараљаи мураккабиаш гуногун бошад. Истифодабаранда худаш метавонад сохтори менюро дар гиперматн созад.
Агар дар ихтиёри шумо гиперматни забони HTML дошта бошед метавонед сохтори дилхоњи гурўњи кориро, аз љумла њуљљатњо, файлњо, маълумот, суратњо, барномањо созед. Сохтани муњаррирон бо интерфейсњои дўст яке ах проблемањои асосии WWW мебошад.

Дар сахифахои рузномаю мачаллахо, телевизион ва гайра зуд-зуд навиштхои зайл
http://www.dushanbe/ru
http://www.moscovnews/ru
http://www.somoni/ru
ва гайраро вохурдан мумкин аст, ки онхо сурогахои электронии ширкату ташкилотхо е шахсони алохида буда, веб- сахифахо ном доранд. Абревиатураи WWWаз харфхои авали калимахои англисии тарчумаи «Тури чахонии анкабуд»-ро дорад, ки онро Web низ мегуянд. То пайдошавии WWWкор дар Интернет бисер захматталаб буд. Тамоми амалиетхо ба воситаи системаи оператсионии MSDOS ичро карда мешуданд, ки барои ин азед донистани номхои хеле зиеди фармону директорияхо, файлхо ва гайрахо лозим меомад. Махз пас аз пайдо шудани технологияи WWWин мушкилихо бартараф гардиданд, ва Интернет ба як шабакаи пуриктидор табдил ефт. Вазифаи асосии WWWаз он иборат аст, ки тамоми информатсияи ба воситаи Интернет дастрасшавандаро, новобаста аз намудашон (информатсияи матни, графики ва хоказо), хамчун як объекти умуми тасвир намояд.
Яке аз хосиятхои асосии WWWин истифодаи гиперматнхо ба хисоб меравад. Гиперматн (фавкматн)-нишонест, ки ба воситаи он аз дохили як хуччат якбора ба як е якчанд хуччати дигар (файлхои матни е информатсияи дигари намудхои гуногундошта) алока баркарор карда мешавад. Гиперматнро аз матни одди ба осони фарк кардан мумкин аст, чунки хангоми ба болои он овардани нишондихандаи муш , вай шакли махсусро (панчаи даст)-ро мегирад. Пас аз пахши тугмаи чапи муш, идоракуни ба кисми дигари хамин хуччат е ба хуччати дигари компютери мазкур ва е хатто ба хуччатхои компютерхои дигари ба шабакаи Интернет пайвастбуда, ки ба ин матн ягон алокамандие доранд, ба амал меояд.

Web.
«Веб» (Web)-шакли мухтасари World Wide Web аст, ки онро метавон хамчун “Шабакаи чахони ” тарчума намуд. Ин мафхум системаи фавкматнии тавзеъшуда, мухити информатсияиеро ифода мекунад, ки дар асоси Интернет амал намуда, чузъи асосии онро таркиб медихад.
Асли фавкматн мушкил нест-китъа[о xудогонаи матн дар санад пайвандхо ба санадхои дигарро дар бар мегиранд. Масалан, шумо санадеро аз назар мегузаронед, ки дар он сайераи Миррих зикр мешавад. Дар баробари ин, калимаи “Миррих” метавонад аз тарафи муаллифи санад [амчун пафванд ба санади дигаре шакл дода шавад, ки он шомили информатсияи та[rиrи дар бораи ин сайера мебошад. Хангоми аз назар гузаронидани санад дар компютери шумо , ин пайванд бо сурати ба худ хос фарк карда меистад (аксар вакт- бо ранг ва зерхатдор будан). Кофист, ки бо муш руи пайванд клик кунед, то ба таври сареъ маълумоти лозимаро касб намуда, ба санади дигаре гузаред.

HTTP (Hypertext Transfer Protocol- карордоди интиколи фавкматн).
Дар Интернет карордод[ои мухталифи бисере мавриди истифода мебошанд, ки дар асоси он[о теъдоди бисере аз хизматрасонии информатсияи е «замима[ои Интернет» амал мекунад. WWW –и биноефта бар карордоди HTTP яке аз чунин замима[ои дугона мебошад, ки дар замони хозир ба таври хеле васеъ мавриди истифода мебошад. Замимаи дуюм почтаи электрони аст, ки махсус барои мубодила кардани паём[о мебошад (муштарии почтаи электрони низ дар таркиби бастат MozillaFireFox дохил мебошад).

HTML (HypertextMarkupLanguage).
Хамаи сервисхои WWW забони махсуси HTML -роистифода мебаранд. HTML–[уxxатхо файл[ои матние мебошанд, ки асоси он[оро фармон[ои махсус ташкил додаанд.

URL.
Ин суроuаи манба дар Интернет бо якчояги протоколи ишорашуда барои дастрас ба ин манба, барнома[о барои огоз ба сервер е номи файл дар сервер, ки ба он муроxиат мешавад. Масалан: http://www.kstu.edu.ru/iclass/index.htm. http:// суроuа[ои минбаъда Web – са[ифа,www.kstu.edu.ru, номи каталог iclass дар сервер, index.htm- номи файл буда, навишта мешавад.
Барномаи муштари барои кор бо WWW браузер (аз калимаи лотини Browser-варакгардони кардан, чашм давондан) номида мешавад. {амчунин истило[и мурургар низ истифода мешавад. Вазифаи ин барнома дарефт кардани санад[о аз сервисди[анда ва намоиш додани онхо барои кор мебошад.
Барои xустуxуи информатсия дар Интернет барномахои махсус-Browser (броузерхо) хизмат мерасонанд. Масалан, Интернет Explorer мисоли чунин программа шуда метавонад. WWW тамоми ча[онро ба фазои ягонаи информатсияи табдил меди[ад.
Барои љустуўи информатсия сайти махсус Яндекс (yandex.ru) мављуд аст, ки бо ёрии он мо информатсияи лозимиро дар ёфт карда метавонем (Расми 1).

Равзанаи программаи Интернет Explorer, ки дар он
сайти http://www.yandex.ru кушода шудааст.

Почтаи электронї (E-mail)
Почтаи электронї (E-mail)- ин яке аз сервисёои пањншудаи Интернет мебошад.
Почтаи электронї яке аз дастоварњои бузурги технологияњои компютерї мебошад. Имрўз аллакай миллионњо одамон дар тамоми љањон аз ин воситаи муосири алоќа васеъ истифода мебаранд. Бо вуљуди ин почтаи электронї њамагї 5 фоизи шабакаро банд мекунад.
E-mail шакли электронии почтаи муќаррарї мебошад. Ба воситаи почтаи электронї корњои зеринро анљом додан мумкин аст:
• информатсия фиристодан;
• информатсия гирифтан;
• ба муштариён ба таври автоматї посух гуфтан;
• нусхаи мактубњоро ба якчанд суроѓаи дигар фиристодан;
• бо якчанд адресњо мубоњиса намудан.
Серверњои зиёде мављуд аст, ки чунин хизматрасониро иљро мекунанд. Ба суроѓаи чунин хизматрасони E-mail фиристода мешавад, ки дар он фармонњои њамон хизматрасони мављуд аст, дар посух ба воситаи E-mail файли зарурї мерасад.
Дар чунин режим истифодабарии почта танњо ба воситаи гирифтани фармонњои хизматрасонии ftr имконпазир мегардад.
E-mail имконият фароњам меорад, ки телеконференсияњо ва мубоњисањо ташкил намоем. Барои ин барномаи махсуси рефлектори почта лозим аст, ки дар баъзе мошинњои узел насб карда шудааст. Рефлектори почта баъди ќабул кардани мактубњо нусхањои онњоро ба дигар обуначиён мефиристад.
Узелњои алоќаи машѓули хизматрасонии хабарї онро ба њамсояњо мефиристад ва хабарњо дар шабака зуд пањн мешаванд.
Баъди насб кардани барномаи муштарї хизматрасонии Usenet дар компютери истифодабаранда рўихати гурўњњо сохта мешавад, ки ў дар онњо хоњиши иштирок намудан дорад ва бюллетени хабарии ўро мудом дастрас мекунад.
Ин намуди хизматрасони пайваста аз ftp-серверњои беном дар бораи файлњои мављуда ахбор мегирад. Њамин барнома имконият медињад, ки аз рўи ном љустуљўи файлњо ва директорияњо ва файлњои номдор аз рўи калимањои сарлавњањояшон анљом дода шавад


Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *


Уважаемые читатели! Просим вас, оставляя комментарии, уважать друг друга и не злоупотреблять свободой слова.
Администрация сайта будет удалять:
1. Комментарии с грубой и ненормативной лексикой.
2. Оскорбления, угрозы и непристойные высказывания.
3. Высказывания, разжигающие национальную, религиозную и прочую рознь и вражду.
4. Комментарии, содержащие другие нарушения законодательства и прав граждан.
5. Комментарии, рекламирующие и продвигающие другие веб-ресурсы, товары и услуги, а также комментарии, не имеющие отношения к дискуссии.

Пользователи, которые нарушают эти правила грубо или систематически, будут заблокированы.