Среда, Ноябрь 20Вместе создадим светлое будущее!


Стандартҳои аудиторӣ. Мафҳум ва моҳияти онҳо

Стандартҳои аудиторӣ принсипҳои ягонае мебошад, ки ҳамаи аудиторон (фирмаҳои аудиторӣ) бояд фаолияти касбии худро дар асоси онҳо ташкил ва ба пеш баранд.Мафҳуми стандартҳои аудиторӣ.
Сохтори стандартҳои аудиторӣ.
Намудҳои стандартҳои аудиторӣ.
Стандартҳои аудиторӣ принсипҳои ягонае мебошад, ки ҳамаи аудиторон (фирмаҳои аудиторӣ) бояд фаолияти касбии худро дар асоси онҳо ташкил ва ба пеш баранд. Истифодабарии стандартҳои аудиторӣ аз рўи ташкил намудани фаолияти касбӣ, ба хушсифат ва кафолатнок иҷро кардани корҳо мусоидат менамояд ва натиҷаи фаолиятро боваринок мегардонад. Дар асоси стандартҳои аудиторӣ хамаи барномаҳои таъминие, ки барои таёркунии аудиторон заруранд, тартиб дода мешавад.
Стандартҳои аудиторӣ асоси исботнамоии сифати тафтишотнамоии аудиторӣ мебошад. Инчунин ҷавобгарии аудиторро дар ҳолатҳои тафтиши бесифат талаб менамоянд. Стандартхои аудиторӣ аз аудитор баёни фикри шахсиро талаб менамоянд. Аҳамияти стандартҳои аудиторӣ дар чунин омилҳо равшан мегарданд:

Дар ҳолати риояи онҳо сифати баланди тафтиши аудиторӣ таъмин мегардад
Дастовардҳои нави илмӣ ба таҷрибаи амалиӣ аудиторон ворид мегардад.
Фаъолияти аудиторро дар ситуатсияҳои конкретӣ муайян мегардад
Обрўю мартабаи касбро дар ҷомеа устувор мегардонад
Назоратро аз тарафи давлат ихтисор мегардонанд
Ҳамаи стандартҳо сохтори ягонаи ташкилёбӣ доранд ва аз чунин бобҳо иборатанд:

Муқарароти умумӣ.
Фаҳмиш ва муайянкуниҳои асосии дар стандартҳо истифодашуда.
Моҳияти стандартю
Пешниҳоди амалӣ.
Дар боби «Муқарароти умумӣ»:
а) Мақсад ва зарурияти коркарди стандарти мавҷудбуда
б) Объекти стандарткунонӣ.
в) Муҳити қабулнамоии стандарт.
г) Алокамандӣ бо дигар стандартҳо инъикос карда мешавад.
Дар боби «Фаҳмиш ва муайянкуниҳои асосии дар стандартҳо истифодашуда» қоидаҳои асосӣ ва характеристикаи мухтасари стандарти номбурда шарҳ дода мешавад. Дар боби «Моҳияти стандарт» бошад, масъалаҳои ҳалталаб, гузаронидани таҳлили онҳо ва гузаронидани методҳои ҳалнамоӣ инъикос меёбад. Стандарт, чун дигар ҳуҷҷатҳои меъёрӣ бояд дорои чунин реквизитҳои (аломатҳо) тағирнаёбанда бошад: ба монанди рақами стандарт, санаи сохтан ва фаолият, мақсади коркардабароӣ, муҳити истифодабарии стандарт, таҳлили масъалаҳо, муҳимиятҳо ва ҳалли масъалаҳо.
Тартибдеҳии стандартҳои аудит барои роҳбарии он ҳангоми гузаронидани аудит дар Тоҷикистон низ бо баҳисобгирии хусусиятҳои иқтисодӣ, анъанавӣ ва миллии он, омўзиши таҷрибаи ҷаҳонӣ хеле зарур аст.
Дар шароити гузариш ба иқтисоди бозоргонӣ дар Тоҷикистон, бо сабаби мавҷуд набудани стандартҳои Милли оиди ягон ҷиҳати аудит,аудитор фаъолияти худро бояд бо ёрии стандартҳои байналхалқӣ танзим намояд. Агар ба аудиторони ватанӣ стандартҳои байналхалқӣ дастраст набошанд, дар ин сурат онҳо фаъолиятро мувофиқи таҷрибаи касбӣ ва фаҳмишу идроки худ бояд ташкил намояд.
Дар сатҳи байналхалқи бо коркарди талаботхои касби як қатор ташкилотҳо, аз ҷумла федератсияи байналхалқии бухгалтерон (international federation of Accountants IFAC), ки
соли 1977 таъсис гардидааст машғуланд. Дар ҳудуди ин ташкилот ба коркарди стандартҳои аудиторӣ Кумитаи байналхалқӣ оид ба таҷрибаи аудиторӣ (international auditing practice committee-1APC), ки ҳамчун кумитаи автономӣ амал мекунад, машғул аст.
Ин кумита стандартҳои байналхалки гузаронидани аудит (international auditing guineas-IAG) -po интишор месозад. Ин стандартҳо мақсади дугонаи зеринро дар пеш гузоштаанд:

Ба инкишофи касби аудиторӣ дар мамолике, ки дараҷаи соҳибкасбӣ нисбати
дараҷаи умумиҷаҳонӣ паст аст, мусоидат намудан;
Ба қадри имконият муносибатро ба аудит дар миқёси байналхалқӣ мутобиқ
(якхела) намуданд.2222222222222
Стандартхои байналхалки оиди аудит дар хама холатхои гузаронидани аудити мустакил, ин чунин (ангоми зарурат) нисбати фаолияти дигари аудитора истифода мешаванд. Аммо, стандартхои байналхалки аз махале, ки аудит ва хадамоти дигари хамрохи кунандаи онро нисбати ахбороти молиявий ба танзим медароранд, афзалият надорад.
Дар базе давлатхо (мисол: Австралия, Бразилия, Хиндустон, Галандия) стандартхои байналхалки бо сифати асос барои коркарди хуччати мананди худи хизмат намуда, дар базе мамолики дигар (Кипр, Малайзия, Нигерия, Шри-Ланка) ба сифати стандартхои мили кабул шуданд. Дар мамолики нисбатан тараки карда, стандартхои миллии худро доранд (IMA, Канада, Британия кабир) ва гайра. Стандартхои байналхалки аз тарафи ташкилотхои каспи ба назар гирифта мешавад.
Хамин тарик стандартхои аудит, бояд ба таври кофи бо эхтимод бошад, то ки бе ягон фишори беруна рихоя гарданд. Кайд карда ба маврид аст, барои ки стандартхо худи -яне Милли, ки хусусиятхои гузоришро аз низоми мамури – фармон фармои ба бозори озод ба хисоб мегиранд ва ба стандартхои амонои байналхалки аудит наздики доронд, хеле заруран. Амо онхо дасту пои аудиторо баста, ташабус ва чурати онхоро хангоми кабули карорхо дар холатхои ки ягон дастур амал нишон дода нашудаанд, кам ё махдут намоянд. Ин нуктаро хангоми кор-карди стандартхои ватани ба мисоли стандарт ва меъёрхои аудит аз тарафи макомоти укукии ба сифати нишондот, рох баланд хангоми дида баромадани салохиятноки ва кори аудитор истифода шуданашон имкомпазир аст.
3. Стандартхои фаолияти аудитории аз чор кисми ба хам алокаманди мутасил иборадан. Ин стандартхо схемаи сосиро ташкил мекунад ва онхоро ангоми гeшузаронидани санчиш аудитории, аз чумла системаи афтоматикунонидашуда. Низ бояд ба назар гирифт

Стандартхои умумии аудит
Стандартхои кори аудит
Стандарти Хисоботхо
Стандартхои махсус, ки аудитор хангоми тафтиши сохахои гуногуни фаолият
истифода мебарад
Ба стандартхои умумии аудит дохил мешавад.

Принсипои асосии аудит
Макса два хачми аудити хисоботи молиявий
Стандарт аз руи маълумоти аудитории
Ухдадории аудитор дар назди мизоч.
Стандартхои умуми-ин он сифатхои муаян ва дарачаи ихтисос мандие, ки аудитор дар худ дошта бошад, то ки самаранок ва бо бакардани вазифахои дар пеши худ гузоштаро

ичрокунад. Мувофики стандартхои умумии ташкилотхои аудитории бояг ба хайхати штатии худ мутахасисони баланд ихтисосро дохил карда таёрии касбии аудиторонро такмил дихенд пешниходу дастурамалхоро оиди гузоронидани чорабинихои санчиширо тайёр намоянд, барои ба даст овардани тачрибаи кори ба мутахасисон миусоидат кунанд, самаранокии стандартхои аудитории дохилй ва усулхои корро муаянд намоянд.
Ба стандартхои кори дохил мешаванд .

Ба нахшагирии тафтишиаудиторий
Дар рафти тафтиши аудитории истифодабарии (нишондихандахои материали)
дастоварихои аудиторий дигарро
Ба ходехии ба хисобгирии бугалтери ба системаи назорати дохилй мизоч
Назорати сифати кори аудитор
Исботи аудитории
Хуччат нигории аудитор
Рафтори аудитор дар голати дар ёфти исботи фиребкори ё хатогихо
Истифода барии дастовардгои аудитории дохилй дар такмили аудитории худ
Маросимхои тахмили
Гузаронидани аудит дар шароити кор-карди електроники ахборотхо
Методхои компютерии аудит
Истифодабарии хизмати експертхо
Интехоби аудитори
Ахборот барои рохбарон
Аудит ба хисобгирии баходехихо
Стандартхои кори -койдахое , ки аудитор хангоми ичроиши фазифахо бояд риоя намояд. Стандартхои кори дар хама намудхои санчиши мавриди истифода карор гирифта, асосхои гузаронидани фаолияти санчишоти идора куний онро муаянмекунад ва бо стандартхои дигар зич алокаманданд. Ба стандарти хисоботхо дохил мешаванд:

Хисоботи аудитор оиди тафтиши хисоботи молиявй
Намудхои хулосаи аудитори
Санаи тартидехии хисоботи аудитори
Хулосабарории аудитори ахамияти махсусдошта


Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *


Уважаемые читатели! Просим вас, оставляя комментарии, уважать друг друга и не злоупотреблять свободой слова.
Администрация сайта будет удалять:
1. Комментарии с грубой и ненормативной лексикой.
2. Оскорбления, угрозы и непристойные высказывания.
3. Высказывания, разжигающие национальную, религиозную и прочую рознь и вражду.
4. Комментарии, содержащие другие нарушения законодательства и прав граждан.
5. Комментарии, рекламирующие и продвигающие другие веб-ресурсы, товары и услуги, а также комментарии, не имеющие отношения к дискуссии.

Пользователи, которые нарушают эти правила грубо или систематически, будут заблокированы.