Среда, Ноябрь 13Вместе создадим светлое будущее!


Фарзияҳои асосии назарияи хромосомии ирсият

Аввалин маротиба аз ҷониби Т.Морган ин фарзия тартиб дода шудааст.
-Маводи ирсӣ дискретӣ аст, яъне бо воҳиди алоҳидаи генҳо ифода ёфтааст.
-Генҳо дар хромосомаҳо ҷойҳои махсусро ишғол менамоянд, миқдори генҳо дар хромосомаҳо мухталиф аст.Аввалин маротиба аз ҷониби Т.Морган ин фарзия тартиб дода шудааст.
-Маводи ирсӣ дискретӣ аст, яъне бо воҳиди алоҳидаи генҳо ифода ёфтааст.
-Генҳо дар хромосомаҳо ҷойҳои махсусро ишғол менамоянд, миқдори генҳо дар хромосомаҳо мухталиф аст.
-Генҳо дар хромосомаҳо бо таври хаттӣ ҷойгиранд, масофаи байни онҳо дар воҳиди фоизии кроссинговер чен карда мешавад (1% кроссинговер= ба 1 морганоид).
-Генҳои як хромосомаҳо гурўҳи часпишро (ҳампайвастагии генҳо) ба вуҷуд меоранд, қувваи часпиши генҳо аз масофаи байни генҳо вобаста аст.
-Миқдори гурўҳҳои часпиш ба миқдори гаплоидии хромосомаҳои намуд баробар аст.
-Хромосомаҳои гомологӣ гурўҳҳои якхелаи часпишро ифода менамоянд, ки дар ҷойҳои махсуси онҳо генҳои аллелӣ ҷойгиранд.

Харитаи хромосомаҳо
Натиҷаи тадқиқотҳои гузаронидаи худро таҳлил намуда, Т.Морган ба чунин хулоса омад, ки ирсияти генҳои як хромосома часпида мегузарад. Ин генҳо дар як хромосома ҷойгиранд. Онҳо дар протсесси мейоз озодона якҷоя шуда метавонанд, чунки бо хромосомаи ягона пайвастан ва ҳиссаи гуногуни як молекуллаи КДН мебошад
Генҳои дар як хромосома ҷойгиршуда ҳамчун воҳиди ягона ба ирсият мегузарад ва гурўҳи часпишро ташкил мекунанд. Якҷояшавии генҳо дар гурўҳи часпиш аз ҳисоби кроссинговер имконият дорад. Дар ин ҳолат хромосомаҳои гомологӣ бо қисмҳои ба ҳам монанди худ, ки дар онҳо генҳои аллелӣ ҷойгиранд мубодила мекунанд.
Дар натиҷаи мубодила ё рекомбинатсияи хромосомаҳои сифатан нав як қатор аломатҳои нав ҳосил мешава.
Дар зери мавҳуми ба харита даровардани хромосомаҳо ҳолати нисбии як генро ба дигар ген фаҳмидан лозим аст, аз рўи кроссинговер масофаи байни генҳои часпандаи муайян мекунанд, ки ин имкон медиҳад, ки харитаи хромосомаҳо тартиб дода шавад. Дар ин гуна харитаҳо тартиби ҷойгирии генҳо дар хромосомаҳо ва масофаи нисбии онҳо тартиб мешавад. Савол ба миён меояд, ки барои чӣ онҳо тартиб дода мешаванд? Ба шарофати системаҳои дурагакунӣ генотипҳои муайянро тартиб додан мумкин аст. равияи мазкур дар селексия ояндаи калон дорад. Дар асоси он, ки зуди кроссинговери байни генҳои алоҳида, дар гурўҳи часпиш доимист, Т.Морган масофаи байни генҳоро дар хромосома-ҳо бо воҳиди мутлақ – фоизи кроссинговер (аз рўи пешниҳоди генетики рус А.С.Серебровский ин воҳид ба 1% кроссинговер баробар буда морганоит ном дорад) муайян карда мешавад. Муайян намудани масофаи байни генҳои часпида бо роҳи ҳисоби ҷамъи фоизҳои короссинговерии фардҳо дар наслҳои таҳлилшаванда гузаронида мешавад.
Чунин мешуморем, ки генҳои А ва В ба як гурўҳи часпиш таалуқ доранд. Байни онҳо чилликшавӣ дар 10% рост меояд. Дар навбати ин генҳо дар масофаи 10 морганит ҷойгир аст. агар ба ин гурўҳ боз гени С таалуқ дошта бошад, он гоҳ барои муайян намудани мавқеи он дар хромосома фоизи чилликшавии онро бо ҳардуи генҳои пештара, яъне А ва В муайян намудан лозим аст. Мисол: агар гени С бо гени А 3% чиллик-шавӣ дошта бошад, муайян намудан мумкин аст, ки гени С дар байни генҳои А ва В ҷойгир аст. Ё ин ки дар тарафи муқобил, яъне байни С ва В. Агар дар байни В ва С чилликшавӣ 7% бошад, он гоҳ дар хромосома онҳоро аз рўи тартиби муайян ҷойгир менамоем. Гар чилликшавӣ дар байни генҳои В ва С 13%-ро ташкил кунад, он гоҳ аз рўи расми 20 ҷойгир менамоем.
Бо роҳи зерин муайян намудани масофаи байни дигар гурўҳҳои часпиш тартиби хаттии ҷойгирии генҳоро дар хромосомаҳо муайян намуд. Агар мавқеи генҳоро дар хромосомаҳои ягон организм муайян намоянд, бо ин роҳ харитаи ситологии хромосомаҳои мазкур тартиб дода мешавад. Харитаи ситологии хромосома-ҳо, ки дар он ҳақиқати ҷойгирии генҳоро аввалин маротиба барои ҷуворимакка ва магаси дрозофилла тартиб дода шудааст. Усулҳои тартиб додани харитаи ситологӣ чунин аст: бо кўмаки мутагенҳо, аз навсозии гуногуни хромосомӣ-делетсия, транслокатсия ё инверсияро, ки ба тағйирёбии қувваи часпиши генҳо индуксия мешавад, дар натиҷаи таҳлили генетикӣ муайян карда мешавад. Агар миқдори муайяни генҳо бо як гурўҳи часпиш таалуқ дошта бошад, дар натиҷаи транслокатсия ба дигар гурўҳ мегузарад, он гоҳ ҳиссачаҳои транслокатсияшударо зери микроскопии нурӣ мушоҳида намуда, харитаи ситологиро тартиб додан мумкин аст.
Дар вақти тартиб додани харитаи ситологӣ, чунин як қатор хусусиятҳои ғадудҳои луоби кирминаи баъзе ҳашаротҳо ба назар гирифта мешавад. Ғадуди луобии ҳашарот ҳаҷман калон буда, бе онҳо тақсимша-вии ҳуҷайра ба амал намеояд. Баъд хромосомаҳо якчанд маротиба дучанд шуда метавонанд, вале хромосомаҳои духтарӣ ҷудо намешаванд. Ин ҳодиса эндомитоз ном дорад.
Дар натиҷа хромосомаҳои тасмашакл дар дарозии хатҳои кўндаланг дида мешаванд. Хатҳо ё лавҳачаҳо нағз ранг карда мешаванд. Хатҳои кўндаланг барои ҳар як хромосомаҳо хусусияти хос дорад. Миқдор ва мавқеи лавҳачаҳо барои ҳар як хромосома хос аст. лавҳачаҳо барои маркерҳо-нишонгузорӣ хизмат мекунанд об кўмаки онҳо характер ва ҳаҷми чилликшавии хромосомаҳоро, инчунин мавқеи генҳоро муайян мекунад. Тартиб додани харитаи ситологӣ ва генетикӣ барои тасдиқ намудани фарзияи назарияи хромосомии ирсият асос гузошт.


Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *


Уважаемые читатели! Просим вас, оставляя комментарии, уважать друг друга и не злоупотреблять свободой слова.
Администрация сайта будет удалять:
1. Комментарии с грубой и ненормативной лексикой.
2. Оскорбления, угрозы и непристойные высказывания.
3. Высказывания, разжигающие национальную, религиозную и прочую рознь и вражду.
4. Комментарии, содержащие другие нарушения законодательства и прав граждан.
5. Комментарии, рекламирующие и продвигающие другие веб-ресурсы, товары и услуги, а также комментарии, не имеющие отношения к дискуссии.

Пользователи, которые нарушают эти правила грубо или систематически, будут заблокированы.