Четверг, Ноябрь 21Вместе создадим светлое будущее!


Олотҳои танзими беқурбшавӣ

Як корхонаи ҷудогона, тиҷорати аник бо беқурбшавӣ мубориза бурда наметавонад. Чунин мубориза бо беқурбшавии масъалаҳои макроиқтисодӣ мебошад…Як корхонаи ҷудогона, тиҷорати аник бо беқурбшавӣ мубориза бурда наметавонад. Чунин мубориза бо беқурбшавии масъалаҳои макроиқтисодӣ мебошад. Дар назди ҳокимият саволи асосӣ меистад; ё беқурбшавиро барҳам додан даркор бо ёрии чораҳои қатъӣ, ё ба вай мутобик шудан. Ҳар гуна мамлакатҳо муамоҳоро бо тарзи худ ҳал мекунанд. ИМА, Великобритания фаъолона бо беқурбшавӣ мубориза мебаранд, ва дигар мамлакатҳо маҷмуи чорабиниҳои давлатиро кор карда баромада истодаанд. Акнун, ё мутобиқшавӣ пасивӣ ба зиёдшави нарх бо индексикунонии даромади аҳолӣ, ё стратегияи активӣ бархамдиҳӣ беқурбшавӣ дар рафти пастшавии корхои фаъол ва зиёдшавии бекорӣ пеш гирифтан даркор. Ҳар кадоми роҳҳои гуфташуда вариантҳои бисёр дорад.
Аз мутобиқшавии сиёсат сар мекунем.
Дар шахси сатхи индексикунони даромадро бо шартномахои колективи, профсоюз бо ҷамъияти сохибкорон ё бо сохибкорони ҷудогона ҷорӣ карда мешавад. Ҳамин тавр дар ИМА 60%- шартномаҳои меҳнатиро аниқ чанд вариант бо зиёдшавии музди меҳнат дар вақти сурати беқурбшавӣ ташкил медиҳад.
Дар ғарб механизми зидди беқурбшавӣ ҳимоякуни бисёртар шудааст. Таъсири давлат ва назорат аз болои индексикунонӣ мустаҳкамтар ва сахтар мебошад. Индексикунонӣ даромади одамон бо музди мехнати фиксиронидашуда (барои Ҷ. Тоҷикистон ба 2-миллион хизматчиёни давлатӣ, донишҷӯён, нафақахӯрон, ҳарбиён) шароити онҳоро баъд карданро надоранд, нисбат ба машғулияти соҳаи шахсӣ.
Дар шароити зуд, нохост тоҳти нархҳои ҳамин коифисентҳои индексикунонидашуда маҷбур мешавем, ки тезтар ва доимо аз назар гузаронем. Ҳатто дар вақти аз хад баландии (фаъолона) мутобиқшавӣ «чустучолокӣ» индексикунони давлат аз зиёдшавии нарҳои ҳақиқӣ роҳи гурез надорад.
Сиёсати даромадҳо – яке аз самтҳои муборизаи мутобикшавӣ зидди беқурбшавӣ мебошад. Таърих бисёр вариантҳои вайро медонад. Дар солҳои 60-ум 70-уми асри мо дар Англия ва дигар мамлакатҳо сиёсати «исто – ба пеш» ҷори карда шуд, ки дар нақшаи пастшавии беқурбшавӣ ягон фоида наоварад. Нигоҳдории нархҳоро бо арзиши пастшавии истеҳсолот ва сатҳи ҳаёти ахолии харидорӣ мешавад.
Сиёсати дигар назораткунони муносибатҳои нарх моҳона (моҳона) (Скандинавия, Нидерландия ва ғайраҳо). Аз баски дар нақшаи кутоҳмуддат иҷро мешавад. (Финландия соли 1967-1971 ИМА солҳои 1951-1952) лекин ин сиёсат дуру дароз давом намеёбад.
Варианти дигар тавсияти давлати аломатҳои нархгузорӣ ва музди меҳнат. Мисол, идораи Кендӣ ва Картер дар ИМА. Каме чораҳои қатъӣ ва то ҳолл варианти машҳур таъсири давлатро минималҳ карда ба боҷи қувваҳои бозорӣ, чораҳои сахтшавӣ зидди монополия. Сиёсати монданд ба худ хос ба «дасти ноаён» А. Смит меояд.
Афсус, ки ягон то аз намудҳои сатҳи даромадҳо Олӣ ҳисоб намешавад. Иқтисодчиҳо бо номи ҷаҳони этироф мекунанд: дар охирҳои 80-ум ягон то аз чунин сиёсат ёфта нашуда буд, ки нархи зиёдшавӣ муранда ва на он қадар баланди бекори динамикӣ ҳисоб мешаванд. Кофтукоби вариантҳои нав давом дорад: Дар ИМА аз ҳама машҳуртарин ақидаи ҷудокунонӣ андози давлати ҳавасмандии ҳамон фирмаҳо ва профсоюзҳое, ки сусттар аз ҳамааш нархи маҳсулотро баланд мекунанд, ва қувваи коргари ба асоси озодона ҳаракат мекунад. Афзалиятноки чунин рафтор дар он аст, ки дар шароити таъсири кам органҳои корхонаҳои давлатӣ ҳеҷ чиз аз даст (марказӣ ва маҳаллӣ) намедиҳад. Дар асоси бисёри вариантҳо стратегияи мубоиразаи фаъолона бо беқурбшавӣ бо афзалият мехобад, чунин номбаршуда «назарияи созишкории беқурбшавӣ» дар алоқамандӣ, ки бо болоравии бекорӣ ва зиёдшавии беқурбшавии баръакс мебошад. Ин чунин маъно дорад, ки пастшавии суръати беқурбшавӣ бояд ҳаҷми бекориро зиёд кунад.
Дар якҷоягӣ бо машҳуршавӣ «табиатан» муборизаи механизми бозори чунин номбаршавӣ сатхи бекори табии таъмин мекунад. Сатҳи табиии бекорӣ, ки дар вақти он омилҳои баробарвазнии динамикӣ, ки ба музди меҳнат ва нарх таъсир ба ивазшавӣ мерасонад. Дар вақти он устувории нарх ва музди меҳнат мутақобилан омада мерасад. Албатта чунин сатҳро мумкин аст, ки чунин ном гирем боз барои он, ки ба механизми бозори мутобикшавии талабот ба пешниҳод табиатан мерасад: дар шароити пастшави бекори иқтисодӣ аз ҳад зиёд сатҳи нақшаи дарозмуҳлат устувор мебошад, сатҳи мурандаи беқурбшавӣ мумкин аст, ки танҳо баъди расидани сатҳи машғулияти табии . Аз ҳама охиронаш эмперикӣ муайян карда мешавад. Афсус, ки аз нуқтаи назари мавсими номаълум аст, ки чанд сол зарур аст, ки иқтисодиёт барои мутобиқшавӣ ба ҳар гуна ҳаяҷони иқтисодӣ барои сатҳи табии машғулиятноки мерасад. Бинобар аз ёд намебарорем аз сархадҳои тобовари аҳолии ба бесару сомониҳои иқтисодӣ. Ҳамаи ин ба шубҳа назарияи фоидаовари сатхи табии бекорӣ ба давлатҳои СНГ ва барои Россия мемонад.
Барои нигоҳдории беқурбшавии таҷрибавӣ дар ҳама мамлакатҳои бисёр ва бисёртар аз кор хориҷ кардан талаб карда мешавад, аниқтараш сатҳи табии бекориро зиёд мекунанд. Ҳамин тариқ дар 20-соли охир сатҳ зиёд шудааст дар ИМА мисол, аз 4 то 7% аҳолии қувваи кори дошта шудааст. Савол ба миён меояд: бо кадом нарх ҷамъияти мо пул диҳад барои пастшавии сатҳи беқурбшавӣ.

Арзиши шуморавӣ чунин мебошад: барои пастшавии беқурбшави ба 1% бекорӣ бояд дар давоми сол ба 2% зиёда аз сатҳи табии худ. Ба қонуни Овкен ин чунин маъно дорад, ки пастшавии реалии МММ ба 4% пасттар аз имконпазир. Ҳамин тавр барои ИМА дар солҳои 1985 чунин намуди аз дастдиҳи маҳсулот 160 млрд. долл. ташкил медод. Барои Ҷумхурии Тоҷикистон муамои зарури пулдиҳӣ, бекорӣ ва ғайри истеҳсоли барои пастшавии беқурбшавӣ хусусан тезтар додан даркор. Дар ҳар гуна шароитҳо ҳеҷ кас то ҳолл тасдиқ накардааст, ки аз кор хориҷ кардани инсон ба иқтисодиёт фоиданоктар аст нисбат ба он, ки вайро ба кор таъмин кардан ва дар охир маҳсулоти камчини охиронро бисёртар аз вай истеҳсол карда гирем.


Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *


Уважаемые читатели! Просим вас, оставляя комментарии, уважать друг друга и не злоупотреблять свободой слова.
Администрация сайта будет удалять:
1. Комментарии с грубой и ненормативной лексикой.
2. Оскорбления, угрозы и непристойные высказывания.
3. Высказывания, разжигающие национальную, религиозную и прочую рознь и вражду.
4. Комментарии, содержащие другие нарушения законодательства и прав граждан.
5. Комментарии, рекламирующие и продвигающие другие веб-ресурсы, товары и услуги, а также комментарии, не имеющие отношения к дискуссии.

Пользователи, которые нарушают эти правила грубо или систематически, будут заблокированы.